Halley Kuyruklu Yıldızı, önümüzdeki birkaç on yıl boyunca Dünya’dan görülemeyecek; ancak bu ay Orionid meteor yağmuru sırasında gökyüzünde çizgi çizgi geçen parçalarını görebilirsiniz.
Etkinlik bu ayın başlarında başladı ancak 21 ve 22 Ekim’de zirveye ulaşacak. İşte bu kayan yıldızları ve önümüzdeki dönemde gerçekleşecek diğer astronomik olayları nasıl izleyebileceğiniz.
Orionid Meteor Yağmuru
Orionid meteor yağmuru 7 Kasım'a kadar devam edecek, ancak ABD'de izlemek için en iyi zaman 21 Ekim'deki alacakaranlık ile 22 Ekim'deki şafak vakti arasındadır. Bu süre zarfında, karanlık gökyüzünde saatte 20'ye kadar meteor görebilirsiniz. Ay bu dönemde yaklaşık dörtte üç dolunayda olacak ve bu durum bazı yıldız kaymalarını engelleyebilir. Bu nedenle, en iyi gözlem zamanı, karanlığın en yoğun olduğu, ayın batışı ile güneşin doğuşu arasındaki sabahın erken saatleridir.
Ancak bu meteorlar, hızlarının yanı sıra parlaklıklarıyla da bilinir ve bazı durumlarda özellikle hızlı meteorlar “ateş toplarına” dönüşerek Venüs gezegeni kadar parlak hale gelebilir. Bununla birlikte, karanlık koşullar, Orionid meteorlarının bazen arkalarında bıraktığı bilinen parlayan enkaz izleri gibi, bu olayla ilişkili diğer bazı fenomenleri gözlemlemek için en uygun olacaktır.
Orionid meteor yağmuruna ait bu görüntü, Ekim 2025’te Alabama’daki Marshall Uzay Uçuş Merkezi’nde bulunan bir NASA meteor izleme kamerası tarafından çekilmiştir. Sol alt köşede Orion takımyıldızının bir kısmı görülüyor.
Yağmur, adını Orion takımyıldızından alır; zira bu takımyıldızı, meteorların büyük bir kısmının geldiği gibi görünen “ışın kaynağı”dır. Ancak, bu gösterinin tadını çıkarmak için Orion takımyıldızını bulmanıza gerek yoktur. Aslında en iyi gözlem, genellikle takımyıldızından uzakta yapılır ve meteorlar gece gökyüzünün herhangi bir yerinden görülebilir.
Ekim Ayındaki Diğer Astronomik Önemli Olaylar
Bu ayın başlarında Satürn, karşıt konuma ulaştı; bu, Dünya’nın Güneş ile Satürn arasından geçtiği anlamına geliyor. Gaz devi, gün batımı civarında doğu gökyüzünde doğup gece yarısı civarında meridyenine ulaştığı için neredeyse bütün gece boyunca gözlemlenebilir. 24 Ekim’de Ay da Satürn’e yaklaşacak.
Satürn’ün güney kutbunda yakın zamanda keşfedilen ve muhtemelen atmosferik dalgalar tarafından oluşturulan ongenin iki görüntüsü. Fotoğraf: NASA/ESA/STScI/Agustin Sánchez-Lavega (UPV)/Amy Simon (NASA-GSFC)/Michael Wong (UC Berkeley); Görüntü İşleme: Alyssa Pagan
Bu durum, amatör gökbilimciler için mükemmel bir gözlem fırsatı sunmakla kalmayıp, araştırmacılara Satürn’ün atmosferinde kaydedilen tuhaf bir geometrik yapıyı — gezegenin güney kutbunda merkezlenen bir ongeni — gözlemlemek için daha fazla fırsat sağlayacaktır. Bu son keşif, Satürn’ün kuzey kutbunu çevreleyen 18.600 mil genişliğindeki benzer bir altıgenin keşfedilmesinden neredeyse yarım asır sonra gerçekleşti.
Bilim insanları, bu fenomenlerin güçlü atmosferik dalgaları sınırlayan akıntılar tarafından meydana geldiğine inanıyor ve güney yarımküredeki dalganın ivme kazandığı görülüyor. Dünya’ya en yakın noktasında olması nedeniyle, karşıt konum, araştırmacılara bu gaz devinin tuhaf atmosferini gözlemlemek için değerli bir fırsat sunuyor.
NASA’nın Cassini uzay aracı tarafından 2013 yılında çekilen, Satürn’ün kuzey kutbundaki dev altıgen. Bu yapının çevresinde rüzgarların saatte 300 milin üzerinde bir hızla estiği düşünülüyor.Fotoğraf: NASA/JPL-Caltech/Space Science Institute
Ayın sonunda, Ay, Pleiades yıldız kümesinin yakınından geçecek. Pleiades, birçok eski kültürde hikayelerin konusu olmuştur; bunun nedeni belki de bu parlak yıldızların dünyanın hemen her yerinden gözlemlenebilmesidir.
Ay’ın yakınında Pleiades’i gözlemlemek için en uygun zaman, 27 Ekim akşamı ile 28 Ekim sabahı arasıdır. Doğuya doğru bakın ve Ay ile yıldız kümesinin gökyüzünde yüksekte belirmesini bekleyin. Çıplak gözle, altı ila yedi yıldızdan oluşan soluk bir küme gibi görünen bir yapı görebilirsiniz. Bu olay dolunayın hemen ardından gerçekleştiği için kümeyi ilk başta görmek zor olabilir, ancak dürbün veya teleskopla daha net bir şekilde gözlemleyebileceksiniz.
Pleiades yıldız kümesinin bir görüntüsü.
Fotoğraf: NASA, ESA ve AURA/Caltech
Bu yazı ilk olarak WIRED Japan’da yayınlanmış ve Japonca’dan çevrilmiştir.
