Dünya'nın yüzeyinin altında, neredeyse hayal edilemeyecek büyüklükte olağanüstü bir yeraltı mantar ağı uzanmaktadır.
Uluslararası bir araştırma ekibi, ilk kez bu devasa mikorizal ağın —yani gezegen genelinde bitkilerle karşılıklı yarar sağlayan ortaklıklar kuran mantar filamentleri sisteminin— küresel bir haritasını hazırladı. Ekip, bu ağın toplamda yaklaşık 110 katrilyon kilometreye uzandığını tahmin ediyor; bu, Dünya ile Güneş arasındaki mesafenin neredeyse 1 milyar katı. Bulgular, Science dergisinde yayınlandı.
Ayaklarınızın Altında
Arbusküler mikorizal mantarlar (AM mantarları), bitki yaşamını destekleyen ve Dünya’nın iklimini düzenlemeye yardımcı olan yeraltı ağları oluşturur. Hif olarak bilinen mikroskobik filamentler aracılığıyla bu mantarlar, bitki kökleriyle simbiyotik ilişkiler kurarak, fotosentez yoluyla üretilen karbon karşılığında su ve besin sağlar. Bu fenomenin boyutu muazzamdır: Mevcut tahminlere göre, tüm bitki türlerinin yaklaşık yüzde 70’i hayatta kalabilmek için bu mikorizal ortaklıklara bağımlıdır.
Küresel Ağın Haritalandırılması
Geçen yıl Nature dergisinde yayınlanan bir çalışma, yeraltındaki mikorizal mantar topluluklarının çeşitliliğindeki küresel örüntüleri incelemiş olsa da, bu yeraltı ağının yoğunluğunu ve dünya çapındaki dağılımını nicel olarak belirleyen daha önceki hiçbir araştırma bulunmamaktaydı.
Gizlilik tercihlerinize saygı göstermek amacıyla, bu içerik yalnızca kaynaklandığı sitede görüntülenebilir.
Bu gizli sistemin ilk küresel haritasını oluşturmak için, yeni çalışmanın yazarları 322 önceki çalışmadan elde edilen verileri, çok çeşitli karasal ekosistemlerden toplanan 16.000 toprak örneğiyle bir araya getirdi. Ekip, makine öğrenimi teknikleri ve gelişmiş görüntüleme teknolojilerini kullanarak hem ağın toplam kapsamını hem de biyokütlesini tahmin etti.
“Yüksek çözünürlüklü görüntüleme, makine öğrenimi ve robotik alanlarındaki yeni teknolojilerin ortaya çıkmasıyla, uzun süredir ayaklarımızın altında gizli kalmış olanı ortaya çıkarmaya başlıyoruz,” dedi çalışmanın ortak yazarı Corentin Bisot. “Mantarların karmaşık ağ oluşturan yapılarının besin maddelerini nasıl taşıdığını ve iklimi düzenlemeye nasıl yardımcı olduğunu keşfediyoruz.”
Devasa Bir Yeraltı Ağı
Araştırmacılar, yeraltındaki mantar ağının toplam uzunluğunun yaklaşık 110 katrilyon kilometre olduğunu tahmin ediyor. Ayrıca, bu ağın biyokütlesinde yaklaşık 300 megaton karbon bulunduğunu hesapladılar; bu miktar, hayatta olan tüm insanların toplam kütlesinin kabaca dört ila altı katına denk geliyor.
Çalışmaya göre, bu mantar ağları her yıl yaklaşık 4 milyar metrik ton karbondioksit eşdeğerini toprağa taşıyor; bu da insan kaynaklı yıllık karbondioksit emisyonlarının yaklaşık yüzde 11’ini oluşturuyor.
Yeraltı Ağlarını Koruma Derneği’nden baş yazar Justin Stewart, “Bu mantarların önemini ve muazzam ölçeğini abartmak zor,” dedi. “Tek bir çay kaşığı toprakta 10 metreye kadar mikorizal ağ bulunabilir.”
Gezegensel Bir Dolaşım Sistemi
Araştırmacılar ayrıca bir uyarıda bulundu. Çalışmaya göre, tarım topraklarındaki yeraltı mantar ağlarının yoğunluğu, doğal ekosistemlerdekinin yalnızca yaklaşık yarısı kadar. Oysa, dünyadaki arbusküler mikorizal biyokütlenin tahmini yüzde 40’ını barındıran çayırlıklar, en az korunan ekosistemler arasında yer alıyor ve ormanlara kıyasla dört kat daha hızlı bir hızla tarım arazisine dönüştürülüyor.
Bilim insanları, mantar ağlarının yoğunluğunun azalmasının toprağın karbon depolama ve besin maddelerini geri dönüştürme kapasitesini azaltabileceği konusunda uyarıyor.
“Mikorizal mantarlar, yüz milyonlarca yıldır Dünya’daki yaşamı şekillendirmiştir; ancak bu canlı taşıma sistemlerinin altyapısının gezegen üzerinde nasıl dağıldığı konusunda hâlâ son derece az şey biliyoruz,” dedi çalışmanın ortak yazarı Merlin Sheldrake. “Bu çalışma, gezegensel dolaşım sisteminin nasıl işlediğini anlamaya yönelik heyecan verici bir adımdır ve gıda güvenliğinden iklim değişikliğine kadar çağımızın en önemli sorunlarının çoğunu çözmek için mantarlarla daha etkili bir şekilde çalışabileceğimiz yollara işaret etmektedir.”
Bu haber ilk olarak WIRED Italia’da yayınlanmış ve İtalyanca’dan çevrilmiştir.
